දක්ෂ මූසිකයා (The Skillful Mouse)

දක්ෂ මූසිකයා

එදා ඈත අතීතයේ, මහා රාජධානියක, අතිශයින්ම ධනවත් වෙළෙන්දෙකුගේ මන්දිරයේ, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, ඉතාම කුඩා, නමුත් අතිශයින්ම දක්ෂ හා බුද්ධිමත් මූසිකයෙකු ලෙස උපත ලබා සිටියහ. උන්වහන්සේගේ සිරුර, සුදු පැහැයෙන් දිළිසුණු අතර, ඇස්, කළු මුතු ඇට මෙන් බැබළුණි. මෙම මූසිකයා, සිය උපතේ සිටම, කිසිදු දෙයකට බියක් නොදැක්වූ අතර, සිය හැකියාවන් ගැන විශ්වාසය තැබුවේය. වෙළෙන්දෙකුගේ නිවසේ, ධනය හා සම්පත් බහුලව තිබුණත්, මූසිකයා, තමන්ගේ කුඩා ශරීරයට සරිලන පරිදි, ධනය සොයා ගැනීමේදී, සිය දක්ෂතාවය උපයෝගී කර ගත්තේය. ඔහු, කිසිදු වරදක් නොකර, තමන්ට අවශ්‍ය දේ ලබා ගත්තේය.

වෙළෙන්දෙකුගේ නිවසේ, අතිශයින්ම විෂ සහිත සර්පයෙකුද වාසය කළේය. මෙම සර්පයා, අතිශයින්ම කෑදර හා කුරිරු ස්වභාවයකින් යුක්ත විය. ඔහු, නිවසේ සිටින සියලුම කුඩා සතුන්, විශේෂයෙන් මූසිකයන්, දඩයම් කරමින්, සිය කුස පුරවා ගත්තේය. සර්පයා, සිය විෂ සහිත දත් වලින්, මූසිකයන්ගේ ජීවිතය කෙටි කළේය. වෙළෙන්දෙකුගේ නිවසේ සිටි අනෙකුත් මූසිකයන්, සර්පයාට දැඩි ලෙස බිය වූ අතර, සැඟවී සිටීමට පුරුදු වූහ. ඔවුන්, කිසිදු සතෙකුට ධෛර්යයක් නොමැතිව, සර්පයාගෙන් ගැලවීමක් නොමැති බව විශ්වාස කළහ. නමුත්, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, මෙම මූසිකයා, මෙම බියට පත් නොවීය. උන්වහන්සේ, සර්පයාගේ ශක්තිය හා විෂ ගැන දැන සිටියත්, සිය දක්ෂතාවය හා බුද්ධිය භාවිතයෙන්, ඔහුට මුහුණ දීමට තීරණය කළේය.

දිනක්, සර්පයා, සිය සාමාන්‍ය දඩයමේ යෙදී සිටින විට, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ සිටි ස්ථානයට පැමිණියේය. සර්පයා, මූසිකයාව දුටු විගස, සිය විෂ සහිත දත් දිගු කර, 'හහ්! කුඩා මූසිකයා! අද දවස ඔබේ අවසාන දිනයයි!' යැයි කීය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, සන්සුන්ව, 'ඔබ මාගේ ශක්තිය ගැන වැරදි ලෙස තේරුම් ගෙන තිබෙනවා, සර්පයා' යැයි පැවසූහ. සර්පයා, සිනාසෙමින්, 'ඔබ කුඩා නිසා, ඔබ මාගේ ශක්තියට මුහුණ දිය නොහැකියි!' යැයි කීය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, තමන් සතුව තිබූ කුඩා, නමුත් තියුණු කතුරක්, ගෙන, සර්පයා දෙසට පෙන්වූහ. 'මෙය කුමක්දැයි ඔබ දන්නවාද?' යැයි ඇසූහ. සර්පයා, මවිතයට පත්ව, 'එය කුමක්ද?' යැයි ඇසීය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, 'මෙය, ඔබගේ ශක්තියට වඩා, මාගේ දක්ෂතාවයට සාක්ෂියක්' යැයි කියා, සර්පයාගේ විෂ සහිත දත්, ඉතාම වේගයෙන් කපා දැම්මේය. සර්පයා, තමාට මෙවන් පහරක් එල්ල වූයේ කෙසේදැයි දැන ගැනීමටත් පෙර, සිය විෂ සහිත දත් අහිමි විය. ඔහු, වේදනාවෙන් කෑගසා, 'අනේ... මගේ දත්... මගේ විෂ...' යැයි කීය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, සර්පයාගේ දුර්වලකම දුටු විට, ඔහුට දයාවෙන්, 'ඔබගේ කෑදරකම හා කෲරත්වය නිසා, ඔබ මෙම තත්ත්වයට පත් වූයේය. දැන්, ඔබ අන් අයට හානියක් කළ නොහැකිව, සාමයෙන් ජීවත් වනු ඇත' යැයි පැවසූහ. සර්පයා, තමාගේ වැරැද්ද තේරුම් ගෙන, බෝධිසත්වයන් වහන්සේට ස්තූති කළේය.

වෙළෙන්දෙකුගේ නිවසේ සිටි අනෙකුත් මූසිකයන්, මෙම සිද්ධිය දුටු විට, මවිතයට පත් වූහ. ඔවුන්, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, 'ඔබ අපේ වීරයායි! ඔබ අපව සර්පයාගෙන් බේරා ගත්තා!' යැයි කීය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, සිනාසෙමින්, 'බිය නොවන්න. සෑම විටම, දක්ෂතාවය, ශක්තියට වඩා බලවත්ය. ඔබලාගේ බිය අතහැර, ධෛර්යය හා දක්ෂතාවය සමඟ, ඕනෑම අභියෝගයකට මුහුණ දිය හැකිය' යැයි පැවසූහ. එතැන් පටන්, වෙළෙන්දෙකුගේ නිවසේ සිටි මූසිකයන්, බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ, ධෛර්යය හා දක්ෂතාවය සමඟ ජීවත් වූහ. ඔවුන්, සර්පයාට බිය නොවී, සාමයෙන් ජීවත් වූහ. සර්පයා, තමාගේ වැරැද්ද නිවැරදි කරගෙන, දයාවෙන් ජීවත් විය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, සිය දක්ෂතාවය හා බුද්ධියෙන්, තමන්ටත්, අන් අයටත්, සාමකාමී හා සතුටුදායක ජීවිතයක් ලබා දුන්හ.